مقالات تخصصي
بنيادگرايي واژه اي سيال است که به بعضي از جريان ها و جنبش هاي اسلامي اطلاق مي گردد. جريان هاي نوانديشي ديني، اصلاحي و انقلابي و استعمار ستيز همگي نزد رسانه هاي غربي و بعضي از مستشرقان، بنيادگرا به شماره مي آيند. در اين نگرش تفاوت هاي عمده بين اين جريان هاي فکري ناديده گرفته مي شود؛ به گونه اي که نهضت سلفي گري وهابيت و انقلاب سال 1357 ايران جريان هاي بنيادگرا ناميده مي شوند. در اين مقاله بنيادگرايي، که با توجه به وضع ادامه ...
بنيادگرايي به معناي سرسختي در مذهب و جهان بيني است و هدف آن عقب گرايي در تفکر و انديشه بر بنياد ريشه هاي اوليه دين و ايدئولوژي است. در مجموع بنيادگرايي عقيده اي ارتجاعي و واپسگرا به شمار مي رود. در مطالعه تطبيقي اديان، منظور از بنيادگرايي چندين برداشت متفاوت از تفکر و عمل ديني است از طريق تفسير تحت اللفظي متون ديني همانند انجيل با قرآن، درباره ريشه هاي شکل گيري مفهوم بنيادگرايي با دکتر موسي عنبري، استاد جامعه شناسي دانشگاه تهران و مترجم کتاب «ريشه هاي شرقي تمدن غربي» اثر جانسون، به گفت و گو نشستيم که ماحصل آن در مقابل ديدگان شما قرار گرفته است. ادامه ...
4. دسته اي از آيات شريفه قرآني براين ايده دلالت دارند که نام دين حقي را که پيامبر امين(ص) براي مردم آورده و معالم واحکام راستيني را که در طول حيات طيبه اش، تبليغ وترويج فرموده، نام آن دين، اسلام و آيين مسلماني است. اسلام به معني تسليم دربرابرخداوند ومسلماني به معني منقاد ومطيع بودن در مقابل اوامر ونواهي الهي. (طبرسي، 1379، ج2، ص 420/ طباطبايي، [بي تا]، ج2، ص 120). آيات زير دراين زمينه گويايي روشني دارند. ادامه ...
1. دسته اي از آيات شريفه قرآني بر اين ايده دلالت دارند که همه جمعيت ها و جوامع بشري داراي دين و راه و روش زندگي مخصوص به خودند. در واقع اين دسته از آيات قرآني، مؤيد يافته هاي مورخان، جامعه شناسان و انسان شناسان فرهنگي/ مردم شناسان، مبني بر حضور فرهنگ و دين به عنوان جزئي از عناصر سازنده آن، در سرتاسر تاريخ زندگي بشر مي باشند. (ببينيد گيدنز، 1374، صص 36 و487/ کوئن، 1380، ص59/ ترنر، 1378، ص299). ادامه ...
مورخان در دانش تاريخ اديان، به مطالعه تطور وتحول دين در طي زمان ونيز به داد وستد آن با ساير عرصه هاي واقعيت اجتماعي از قبيل اقتصاد وسياست اشتغال دارند. آنها درعين حال به مطالعه عناصر اصولي وفروعي اديان مختلف جهت يافتن موارد مشترک ومواردمتفاوت، نيز مي پردازند. نينيان اسمارت، دانشمند برجسته اين رشته درعصر حاصر درکتاب «تجربه ديني بشر»، با اتخاذ رويکرد فوق فهرستي از شش ويژگي وشش بعد مشترکي که از نظر اودرهمه اديان فعلي جهان وجود ادامه ...
مقاله حاضر از دو بخش تشکيل يافته است. در بخش نخست، اين ايده شرح شده که دين واقعيتي کثيرالابعاد بوده و از اين رو دانش هاي متعددي از نقلي و عقلي و تجربي لايه هاي متفاوت آن را پژوهش مي کنند و در بخش دوم، اين ايده توضيح داده شده که مطابق آيات قرآني، تاريخ همواره جلوه گاه دينداري انسان ها بوده است. دين ها، چه در شکل حقيقي وتوحيدي وحنيفي آن، دين اند، و چه در شکل شرک وکفر وانحرافي وفرقه اي آن. ادامه ...
پس از نهضت اصلاح دين، شرايط اجتماعي به وجود آمده در انقلاب فرانسه نيز موجب شد تا الهي دانان اين پرسش را مطرح کنند که نظر مسيحيت درباره مسائل اجتماعي وسياسي چيست. يکي از واکنش ها به اين مسئله اجتماعي، واکنش پارسايي گرايان (Pietists) بود. ادامه ...
دست کم، به دوشيوه مي توان به تاريخ الاهيات اجتماعي پرداخت که هر يک از آنها امتيازات خاص خود را دارد. شيوه نخست، شيوه اي است که براساس آن، مي توان به بررسي الاهيات اجتماعي بدون عنوان پرداخت که من آن را «الاهيات اجتماعي ضمني » (Implicit Socal Theology) مي نامم؛ يعني مي توان با محوريت مباحث مربوط به مسائل اجتماعي، نظير سياست، اقتصاد، مجازات، خانواده و جز آن، به تاريخ الاهيات نگريست؛ هرچند که بسياري از الهي داناني که درباره اين ادامه ...
مقاله حاضر، به بررسي ظهور و گسترش الاهيات اجتماعي در اويل قرن نوزدهم در غرب مي پردازد. براي اين منظور، نخست به عنوان مقدمه، بحثي اجمالي درباره مفهوم و تعريف الاهيات اجتماعي و مقايسه آن با رشته هاي مشابه و مرتبط با آن ارائه مي گردد. سپس دو شيوه مطالعه و پژوهش درباره پيشينه الاهيات اجتماعي پيشنهاد مي شود که براساس شيوه اول، «الاهيات اجتماعي ضمني» و بر اساس شيوه دوم، «الاهيات اجتماعي صريح» مطرح مي گردد. درگام بعد، ضمن ادامه ...